16. యఙ్ఞమూర్తి యఙ్ఞకర్త...

ప : యఙ్ఞమూర్తి యఙ్ఞకర్త యఙ్ఞభోక్తవు ఇన్నిటాను
యఙ్ఞాధి ఫలరూపము ఇటునీవై ఉండవే

చ : పరికించ జీవులకు ప్రాణమువైన నీకు
నిరతి ప్రాణప్రతిష్ఠ మేముసేసేమా
మరిగి మా పూజలంది మమ్ముకాచెడి కొరకు
హరి నీ మూర్తి ప్రాణమావహించవే

చ : జగతికి నీ పాదజలమే సంప్రోక్షణ
జిగినీకు సంప్రోక్షణ సేయువారమా
పగటున ననునేడు పావనము సేయుటకు
అగు పుణ్యతీర్ధముల అభిషేకమందవే

చ : వేదములు తెచ్చిన శ్రీ వేంకటేశ మేమునీకు
వేదమంత్రముల పూజావిధి సేసేమా
ఈదశ మీదాసులము అయినమమ్ము కాచుటకు
వేదమూర్తివై ఇందే విచ్చేసివుండవే



Listen to Audio

15. మర్ద మర్ద మమ బంధానీ...

ప : మర్ద మర్ద మమ బంధానీ
దుర్దాంత మహా దురితానీ

చ : చక్రాయుధ రవి శతతేజోంచిత
సక్రోధ సహస్ర ప్రముఖ
విక్రమక్రమ విస్ఫులింగకణ
నక్రహరణ హరి నవ్యకరాంక

చ : కలిత సుదర్శన కఠిన విదారణ
కులిశకోటి భవ ఘోషణా
ప్రళయానల సంభ్రమ విభ్రమకర
రళితదైత్యగళ రక్తవికిరణా

చ : హితకర శ్రీవేంకటేశప్రయుక్త
సతతపరాక్రమ జయంకర
చతురోహంతే శరణం గతోస్మి
ఇతరాన్ విభజ్య ఇహ మాం రక్ష


14. అని ఆనతిచ్చె కృష్ణుడర్జునునితో...

ప : అని ఆనతిచ్చె కృష్ణుడర్జునునితో
విని ఆతని భజించు వివేకమా

చ : భూమిలోను చొచ్చి సర్వ భూతప్రాణులనెల్ల
దీమసాన మోచేటి దేవుడనేను
కామించి సస్యములు కలిగించి చంద్రుడనై
తేమల పండించేటి దేవుడనేను

చ : దీపనాగ్నినై జీవదేహముల అన్నములు
తేపుల నఱగించేటి దేవుడనేను
ఏపున ఇందరిలోని హ్రుదయములోననుందు
దీపింతు తలపు మరపై దేవుడనేను

చ : వేదములన్నిటిచేత వేదాంతవేత్తలచే
ఆదినే నెరగతగిన ఆ దేవుడను
శ్రీదేవితో గూడి శ్రీ వేంకటాద్రి మీద
పాదైన దేవుడను భావించ నేను


Listen to Audio

13. జగడపు చనవుల జాజర...

ప : జగడపు చనవుల జాజర
సగిణల మంచపు జాజర

చ : మొల్లలు తురుముల ముడిచిన బరువున
మొల్లపు సరసపు మురిపెమున
జల్లన బుప్పొడి జారగ పతిపై
చల్లే రతివలు జాజర

చ : భారపు కుచముల పైపైకడు
సింగారము నెరపెటి గందవొడి
చేరువ పతిపై చిందగ పడతులు
సారెకు జల్లేరు జాజర

చ : బింకపు కూటమి పెనగెటి చమటల
పంకపు పూతల పరిమళము
వేంకటపతిపై వెలదులు నించేరు
సంకుమదంబుల జాజర


12. ఎన్ని బాధలబెట్టి యేచెదవు...

ప : ఎన్ని బాధలబెట్టి యేచెదవు నీవింక యెంతకాలముదాక కర్మమా
మన్నించుమనుచు నీమరుగు జొచ్చితిమి మామాటాలకించవో కర్మమా

చ : ప్రతిలేని దురితముల పాలుసేయకనన్ను పాలించవైతివో కర్మమా
తతితోడ నాత్మపరితాపంబు తోడుతను తగులేల చేసితివో కర్మమా
జితకాములకుగాని చేతికిని లోనయి చిక్కవేకాలంబు కర్మమా
మతిహీనులైనట్టి మాకునొక పరిపాటి మార్గంబు చూపవో కర్మమా

చ: అసలనియెడి తాళ్ళ నంటగట్టుకవిధికి నప్పగించితివిగదె కర్మమా
వాసి విడిచితిమి నీవారమైతిమి మమ్ము వన్నె చెడనీకువో కర్మమా
కాసుకును గొరగాని గతిలేని పనికిగా కాలూదనీవేల కర్మమా
ఓసరించొక మారు వొయ్యనే వొకరీతి నొల్లనని తలగుమీ కర్మమా

చ: తిరువేంకటాచలాధిపుని మాయలచేత దెసల దిరిగినయట్టి కర్మమా
హరిదాసులగువారి నాదరింతువుగాక అంత నొప్పింతువా కర్మమా
వరుస నేనుగుమీదివానిసున్నంబడుగ వచ్చునా నీకిట్ల కర్మమా
పరమపురుషోత్తముని భ్రమతబడి నీవిట్ల బట్టబయలైతిగా కర్మమా

11. వేదములే నీ నివాసమట

ప : వేదములే నీ నివాసమట విమలనారసింహ
నాదప్రియ సకలలోకపతి నమోనమో నరసింహ

చ : ఘోరపాతక నిరుహరణ కుటిలదైత్యదమన
నారాయణ రమాథినాయక నగధర నరసింహ
నీరూపమ్ము ఇంత అంతయని నిజము తెలియరాదు
ఈరీతి త్రివిక్రమాకృతి నేచితి నరసింహ

చ : గోవింద గుణగణరహిత కోటిసూర్యతేజ
శ్రీవల్లభ పురాణపురుష శిఖనఖ నరసింహ
దేవా మిము బ్రహ్మాదులకును తెలియ నలవికాదు
భావింపగ ప్రహ్లాదు నెదుట పరగితి నరసింహ

చ : దాసపరికర సులభ తపన చంద్రనేత్ర
వాసవ సురముఖ మునిసేవిత వందిత నరసింహ
భాసురముగ శ్రీవేంకటగిరిని పాయనిదైవమ వటుగాన
ఓసరకిపుడు ఏగితివిట్ల అహోబల నరసింహ


Listen to Audio

10. కలలోని సుఖమే...

ప : కలలోని సుఖమే కలియుగమా వెన్న
కలిలో ఎక్కడిదె కలియుగమా

చ : కడిగడి గండమై కాలము గడపేవు
కడుగ గడుగ రొంపి కలియుగమా
బడలికె వాపవు పరమేదొ చూపవు
గడిచి ఇటు నీవు కలియుగమా

చ : కరపేవు కరతలే మరపేవు మమతలే
కరకర విడువవు కలియుగమా
తెరచీర మరగింతే తెరువేల మూసేవు
గరుసేల దాటేవో కలియుగమా

చ : కానిదె మెచ్చేవు కపటాలే యిచ్చేవు
కానీలే కానీలే కలియుగమా
పైనిదే వేంకటపతి దాసులుండగ
కానవ నీవిదేమి కలియుగమా


Listen to Audio

9. నీవు తుఱగము మీద...

ప : నీవు తుఱగము మీద నేర్పు మెఱయ
వేవేలు రూపములు వెదచల్లితపుడు

చ : పదిలముగ నిరువంక పసిడిపింజలయంప
పొదలతర కసములొఱపులునెరపగా
గదయు శంఖంబు చక్రము ధనుః ఖడ్గములు
పదివేలు సూర్యబింబములైనవపుడు

చ : సొరిది శేషుని పెద్ద చుట్టుపెనుకే వడము
సిరిదొలక నొకచేత చిత్తగించీ
గుఱవునకు తొడవైన ధూమకేతువుచేత
నిఱవైన బల్లెమై యేచెనందపుడు

చ : కఱకజడతో రమాకాంత జయలక్ష్మియై
తొఱలి కౌగిట నిన్ను తొడిగిపట్టీ
చరచె వెను వేంకటస్వామి నిను గెలువుమని
మెఱుగు కుచకుంభముల మిసిమితోనపుడు



Listen to Audio

8. తిరో తిరో జవరాల...

ప : తిరో తిరో జవరాల తి..తి..తి..తి
తరలమైన నీ తారహార మధురే

స స ని స గ స ! మ గ స !
స స ని స గ స ! ప మ గ స !
స స ని స గ స ! మ గ స !
స స ని స గ స ! ప మ గ స !
స స గ గ మ ! గ మ ప ని !
ప ప ని ని స ! ప ని స గ !
మ గ స ని ! ప మ గ స !
ని స గ గ ! స గ మ మ...

చ : ధిమి ధింకి తొంగ తొంగ ధి ధిమీక్కియారే
మమారె పాత్రారావో మజ్జా ! మజ్జా !
కమలనాభుని తమ కపుటింతి నీకు
అమరె తీరుకో ఇదే అవధరించగదో

స స ని స గ స ! మ గ స !
స స ని స గ స ! ప మ గ స !
స స ని స గ స ! మ గ స !
స స ని స గ స ! ప మ గ స !
స స గ గ మ ! గ మ ప ని !
ప ప ని ని స ! ప ని స గ !
మ గ స ని ! ప మ గ స !
ని స గ గ ! స గ మ మ...

చ : ఝక ఝక్క ఝం ఝం ఝణకీనానీ
ప్రకటపూ ముఱువొప్పె భళా ! భళా !
సకలపతికి సరసపు కొమ్మ
నీ మొకశిరి మెరసే చిమ్ముల మురిపెముల

స గ స ! మ గ స ! ప మ గ స ! ని ప మ గ స !
స గ స ! మ గ స ! ప మ గ స ! ని ప మ గ స !
స గ స ! స మ గ ! స ప మ ! స ని ప ! స స ని !
స ని ప మ గ ! ని ప మ గ స ని !
ని స గ గ ! స గ మ మ..

చ : మాయి మాయి అలమేలుమంగ నాంచారి మతి
బాయని వేంకటపతి పట్టపురాణీ
మ్రోయ చిరుగజ్జలని మ్రోతలాడీని
సోయగమైన నీ సొలపు చూపమరే


7. ఇదే శిరసు మాణిక్యమిచ్చి...

ప : ఇదే శిరసు మాణిక్యమిచ్చి పంపె నీకు నాకె
అదనెరిగి తెచ్చితిని అవథరించవయ్యా

చ : రామా నిను బాసి నీ రామా నే చూడగ
ఆరామమున నిను పాడె రామ రామ యనుచు
ఆ మెళుత సీతయని అపుడునే తెలిసి
నీ ముద్ర ఉంగరము నేనిచ్చితినీ

చ : కమలాప్తకులుడా నీ కమలాక్షి నీ పాద
కమలములు తలపోసి కమలారిదూరే
నెమకి ఆలేమను నీ దేవియని తెలిసి
అమరంగ నీ సేమమటు విన్నవించితిని

చ : దశరధాత్మజా నీవు దశ శిరుని చంపి
దశనున్న చెలిగావు దశ దిశలు పొగడ
రసికుడ శ్రీ వేంకట రఘువీరుడా నీవు
శశిముఖి చేకొంటివి చక్కనాయ పనులు



Listen to Audio

6. దృష్ఠితాకు మా అయ్యకూ

ప : దృష్ఠితాకు మా అయ్యకూ తెర వేయరే
దృష్ఠించెదరెవరైన దరిచేర నీయకురే

చ : చప్పుడు సేయుట కవసరము కాదరనే
అప్పుడు మజ్జనము ఆడునని తెలుపరే
కప్పురంబు సురటుల కొలిచెదరనరే
అప్పుడు సతులతోను ఆరగించినాడనరే

చ : దంతపు చవికలో ఏకాంతమాడుననరే
అంతరంగమున నెత్తము ఆడెదరని తెలుపరే
దొంతిపూల తొట్లలొన దొమిగూడియున్నాడనరే
చెంత కేలాకేళిలోన చిత్తగించియున్నాడనరే

చ : పట్టపు రాణియు తాను పవ్వళించియున్నాడనరే
రట్టుసేయనిందెవరైనా రానీయకురే
పట్టపు అలమేలుమంగ పతి శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు
సృష్ఠిలోక కర్తగాన సేవించి పొమ్మనరే


Listen to Audio

5. వొరపో మెరుపో వొయ్యారమో...

ప : వొరపో మెరుపో వొయ్యారమో నీకు
వెరుతుమయ్యా గోవిందుడా

చ : కపటమో నిజమో కరుణయో కోపమో
ఉపచారమో ఉపతాపమో
నిపుణత తనపై నెయ్యమే సేసేవు
విపరీతము గోవిందుడా

చ : ననుపో నగవో నయమో ప్రియమో
చనవో చలమో సరసమో
కనుకూరిమియో గయ్యాళితనమో
వెనుతగిలేవు గోవిందుడా

చ : మంకో మరులో మదమో ముదమో
జంకో లంకో జగడమో
శంకలేక నను సరుగనగూడితి
వేంకటగిరి గోవిందుడా


Listen to Audio

4. నెలమూడు శోభనాలు నీకు...

ప : నెలమూడు శోభనాలు నీకు అతనికే తగును
కలకాలమును నిచ్చకల్యాణమమ్మా

చ : రామనామమతనిది రామవు నీవైతేను
చామన వర్ణమతడు చామవు నీవు
వామనుడందురతని వామనయనవు నీవు
ప్రేమపు మీయిద్దరికి పేరుబలమొకటే

చ : హరి పేరాతనికి హరిణేక్షణవు నీవు
కరిగాచెదాను నీవు కరియానవు
సరి జలధిశాయి జలధికన్యవు నీవు
వెరసి మీయిద్దరికి పేరుబలమొకటే

చ : జలజ నాభుడతడు జలజముఖివి నీవు
అలమేలుమంగవు నిన్నెలమెదాను
ఇలలో శ్రీవేంకటేశుడిటు నిన్నురానమోచె
పిలిచి పేరుచెప్పే పేరుబలమొకటే



Listen to Audio

3. నమో నమో దానవవినాశ చక్రమా..

ప : నమో నమో దానవవినాశ చక్రమా
సమర విజయమైన సర్వేశు చక్రమా

చ : అట్టె పదారు భుజాల అమరిన చక్రమా
పట్టిన ఆయుధమ్ముల బలు చక్రమా
నెట్టన మూడుకన్నుల నిలచిన చక్రమా
రట్టుగా మన్నించవే మెరయుచు చక్రమా

చ : ఆరయ నారుకోణాల నమరిన చక్రమా
ధారలు వేయింటి తోడి తగు చక్రమా
ఆరక మీదికి వెళ్ళే అగ్ని శిఖల చక్రమా
గారవాన నీదాసుల కావవే చక్రమా

చ : రవిచంద్రకోటి తేజరాసియైన చక్రమా
దివిజ సేవితమైన దివ్య చక్రమా
తవిలి శ్రీ వేంకటేశు దక్షిణకర చక్రమా
ఇవల నీదాసులము యేలుకోవే చక్రమా


Listen to Audio

2. అలర చెంచలమైన...

ప : అలర చెంచలమైన ఆత్మలందుండ నీ యలవాటు చేసె నీ వుయ్యాల
పలుమారు నుచ్ఛ్వాస పవనమందుండ నీ భావంబు దెలిపె నీ వుయ్యాల

చ : ఉదాయాస్త శైలంబు లొనర కంభములైన వుడుమండలము మోచె నుయ్యాల
అదన ఆకాశపదము అడ్డదూలంబైన అఖిలంబు నిండె నీ వుయ్యాల

చ : పదిలముగ వేదములు బంగారు చేరులై పట్టి వెరపై తోచె నుయ్యాల
వదలకిటు ధర్మదేవత పీఠమై మిగుల వర్ణింప నరుదాయె నుయ్యాల

చ : మేలు కట్లయి మీకు మేఘమండలమెల్ల మెరుగునకు మెరుగాయె నుయ్యాల
నీల శైలమువంటి నీ మేనికాంతికి నిజమైన తొడవాయె నుయ్యాల

చ : పాలిండ్లు కదలగా పయ్యదలు రాపాడ భామినులు వడినూచు నుయ్యాల
వోలి బ్రహ్మాణ్డములు వొరగునో యని భీతి నొయ్య నొయ్యన వూచిరుయ్యాల

చ : కమలకును భూసతికి కదలు కదలుకు మిమ్ము కౌగలింపగజేసె నుయ్యాల
అమరాంగనలకు నీ హావ భావ విలాస మందందు చూపె నీ వుయ్యాల

చ : కమలాసనాదులకు కన్నుల పండుగై గణుతింప నరుదాయె నుయ్యాల
కమనీయ మూర్తి వేంకటశైలపతి నీకు కడువేడుకై వుండె వుయ్యాల

Listen to Audio
అలర చెంచలమైన...


Meaning / వివరణ :

ఆన్నమాచార్యులవారు భగవంతుదు చేసే ఈ జగత్ సృష్ఠి రక్షణ ప్రళయములను ఒక ఉయ్యాల ఆటతో పోల్చుచున్నారు।చంచలస్వభావము కలిగిన జీవాత్మలకు ఈ ఉయ్యాలలో నుండుట అలవాటైనది।జీవులు పీల్చే ఉఛ్ఛ్వాసములో నీభావము తెలుస్తుంది। ఉఛ్చ్వాసము ఓంకారము। ఓంకారమునందు నారాయణుడు సర్వనిర్వాహకుడని, అతనికి జీవాత్ముడు దాసుడని , జీవాత్ముని లక్షణమదే అని, దాస్యమవలంబించిన జీవాత్ముడు ముక్తి కర్హుడై పరమాత్మతో యావత్కాలమును సుఖించుననే భావము గర్భితమై యున్నది।ఇది ఈ ఉయ్యాలలోనిదే।

సూర్యుడుదయించు అస్త మించు రెండు కొండలును స్తంభములయితే నక్షత్రమండల మంతయును ఈ ఉయ్యాలను మోయుచున్నది। ఈ ఉయ్యాలకు ఆకాశము అడ్డదూలము। కనుక నీ ఉయ్యాల సమస్త ప్రపంచమును నిండియున్నది।


ఉయ్యాలకు నాలుగు వేదములను బంగారు గొలుసులు।(జగత్ క్రియా కలాపములకు వేదములే ఆధారము) ఉయ్యాల పట్టి సంఖ్యాశాస్త్రము।(మూడు లోకములు , సప్తకుల పర్వతములు, త్రిగుణములు , అరిషడ్వర్గములు, చతుర్దశవిద్యలు మొదలయిన వ్యవహార మంతయు సంఖ్యాశాస్త్రము మీదనే ఆధారపడినది కనుక ఆ పట్టి సంఖ్యాశాస్త్రము)। ధర్మదేవత పీఠము।


మేఘమండలము మేలు కట్లు (బందుకట్లు)। ఈ ఉయ్యాల మెరుగుకు మెరుగు (చాలా మేలయినది)। నల్లని కొండలవంటి నీ మేని కాంతికిది నిజమైన ఆభరణము।(స్వామి యొక్క మేనిపైననే జగత్తులాధారపడియున్నవి, కనుక ఇవియే స్వామికి నగలు)।


స్తనములు కదులుచుండగా, పైటకొంగులు రాచుకొణగా స్త్రీలు ఊపే ఉయ్యాల ఇది।(భగవంతుడూపే ఈ ఉయ్యాలకు బ్రహ్మాది దేవతలు తక్కిన జీవాత్మలు కూడ సహాయ భూతులు కనుక వారు ఊపే ఉయ్యాల ఇది। అయితే వీరందరూ స్త్రీలు।"స్త్రీప్రాయమితరంజగత్ = భగవంతుడొక్కడే స్వతంత్రత కలిగిన పురుషుడు తక్కిన వారందరు భగవంతునకు పరతంత్రులు కనుక స్త్రీలే" అని శాస్త్ర నిర్ణయము। వీరు కూడ ఈ ఉయ్యాల నూపుచున్నరు కదా) ఆ స్త్రీలు బ్రహ్మాండములన్నీ ఒరిగిపోతాయనే భయంతో ఊపుచున్నారు।(జగత్ క్రియలను భగవంతుడు నిర్భయంగా చేస్తాడు , తక్కిన వారు పరతంత్రులు కనుక భయంతో చేస్తారు।)


ఈ ఉయ్యాలలో నున్న శ్రీదేవి భూదేవి ప్రతి కదలికకు నిన్ను కౌగిలించుకొందురు కదా ! స్వామీ ! దేవతా స్త్రీలకు ఈ ఉయ్యాలలోనే నీ హావభావ విలాసములు తెలుస్తాయి।


బ్రహ్మాదులకు కూడ ఇది ఆశ్చర్యకరమై వర్ణింపనలవి కాదు। కన్నుల పండువయినది। ఓ వేంకటేశ్వరా ! ఈ ఉయ్యాల ఊపుట నీకు వేడుకయిన లీల।(స్వామికు వైకుంఠము భోగము కొరకని తక్కిన లోకములు లీల కొరకని సంప్రదాయము ) ఈ పదము అన్నమయ్య గారి భావుకతకు నిదర్శనము।

1. నాహం వసామి...



నాహం వసామి వైకుంఠే నయోగి హ్రుదయే రవౌ
మద్భక్త్యా యత్ర గాయంతి తత్ర తిష్ఠామి నారద !


తా: పరమాత్ముడు నారదునితో ఇట్లు అనెను ....

నేను వైకుంఠం లోను యోగుల హ్రుదయాలలోను కాక

నా భక్తులు ఎక్కడయితే పాడుచుందురో అక్కడే తిష్ఠ వేసుకుని కూర్చుంటాను !